JACOBAren gaztainak
Gure herriko produktuberezia ez izan airen gaztainaren presentzia bai izan da gure udazkeneko paisaian. Eta ongi diot, izan da, zeren eta jadanik duela 15 urte inguru Jos é "el churrero" deitutakoak utzi zuenetik gaztaina erreak eros- teko gure herrian ez dago aukerarik.
Baina gaztainak Garesen izen propioa badu hori da "Jacoba"rena. Bai, ñ ire gogoetako amona baten itxura zeukan, gona ilunez jantzita, garondoan mototsa erantsita eta gorputz aurre-tik mandarra bat zeraman amona horrek, nori guk txi- kitan erosten genizkion gure burua ilusioz eta gure ahoa gozamenaz betetzen zituz- ten txikikeriak: erregaliza, "cacahueteak", gozokiak, pipak, pepintxoak, tipuletak, kromoak, puxikak, mingranak (monja isilen komentu- tik hartuak), bainilazko izoz- kiak, komikiak, mahatsa etab etab.
1980 urte arte herriko udaletxeko aterpeetan iraun zuen irekita denda txiki horrek eta beste aldamene ko batzuk; udal aginduak desagertarazi zuen eta Jacoba joan zen harekin.
Duela gutxi artikulu hone tarako datuak biltzen ari nintzenean, ñ ire oroitzape netako Jacoba, Felisa Uter ga Ugalde de í tzen zela argi tu zidaten eta Jacoba goiti zena bere amaren izena, Jacoba Ugalde, hartu zuela. Bien artean gaztainak erret en bere bizitza eta gure herriko historiaren denbo raldi luze bat bete zuten.
Gaztaina errearen denbo raldia Ferietan, irailaren 27an hain zuzen ere, has ten zen eta otsailean amai tu, asteazken eta igandero, hasiera batean eta geroago igande eta festa egunetan soilik. Ordutik or á ino, bi data zehatzetan Feriak ospatzen ziren: Irailaren 27 eta 28an; gainera, duela urte asko, urte osoan asteazkenero azoka edo merkatua izaten zen. 50 eta 69 urteen artean Felisa gaztainak erretzeaz arduratu zen.
Beste baserriko produk tuak saltzera Garesera hur biltzen zen Karkar herriko Julián jaunari astero zaku bat erosten zion. Salmenta neurri hori gaindi zezakeela, eta bere alaba Ester Aldaz - berak kontatu zidan bezala - Obanosera 15 Kg .ko zaku bat erostera oinez hurbilt zen zen.
Sua pizteko lau hankadun burdintxapazko zilindro bat, zuloz beteta, zartagin haundi bat, salmentarako gaztainak zen bere bizitza eta gure herriko historiaren denbo- raldi luze bat bete zuten.
Jacobak, sukaldari on bezala, gaztaina prest zegoen jakite ko bere zentzua era biltzen zuen: sartagi nean bere eskua sar tu eta eskuztatzen zuenean eta ohartzen zenean gaztainaren azala erraz kentzen zela, orduan sutatik ateratzeko momentua zen.
Igandero, Meza Nagusi ostean 13,30ak arte eta arratsaldeko 5etatik bukatu arte egoten zen gaztainak erre eta erre. Batzuetan negu gorri horietako esku hoztuak berotzeko gauza ziren gaztainak erosteko ila dak egiten ziren.
Gaztaina bat, orduko "ochena" bat, hamar gaztai na, pezeta bat. Orokorrean salmentaren neurria azken hau izaten zen .
Bezero perfilan dagokionez, egun "marketing" hitzetan egokitzen den beza la, era desberdinetakoa izaten zen: alde batetik ardo basoarekin lagunduz tabernan jateko erosten zuen gizona edo taldeak, beste aldetik bere seme-alabek lagunduta paseat zera joaten ziren gurasoak, eta, nola ez, plazako orkestak edo bandak (festa egun nagusietan) musika soinua jotzen zuen bitartean bihu rrikeriak asmatzen zituen gaztetxoak.
Uda joan eta udazkena etorri. Garesko gaztaina errearen usaina n ire gogo an dut oraindik.
Regalices, cacahuetes, caramelos, pipas, pepinillos, cebolletas, cromos, globos, granadas, helados de vainilla, tebeos o uvas eran algunas de las cosas que se podían comprar en " la Jacoba ".
